Blog

WĄTROBA

Wątroba jest wielofunkcyjnym narządem miąższowym, położonym wewnątrzotrzewnowo w prawym podżebrzu, pomiędzy 6-7 i 10-11 żebrem. Składa się z płata lewego, płata prawego, płata czworobocznego i płata ogoniastego. Podstawową jednostką funkcjonalna wątroby jest hepatocyt. Masa wątroby to ok. 1,5-3kg. Wątroba filtruje około 1,5 litra krwi na minutę, z czego około 70% pochodzi z żyły wrotnej.

Swoje położenie wątroba utrzymuje dzięki wielu połączeniom i zjawiskom. Należy tu wymienić:

  • ciśnienie wewnątrz jamy brzusznejwątroba Netter
  • napięcie wewnątrztkankowe
  • więzadło wieńcowe z przeponą (ligamentum coronarius)
  • więzadło trójkątne lewe i prawe ( triangulare sinister/dexter )
  • więzadło sierpowate (lig. falciforme hepatis)
  • więzadło poprzeczne wątroby ( teres hepatis)
  • więzadło wątrobowo-żołądkowe i wątrobowo-dwunastnicze – sieć mniejsza (omentum minus)
  • więzadło wątrobowo-nerkowe ( lig. hepatorenale)
  • żyła główna dolna (vena cava inferior)

Czynnościowo wątroba związana jest z wieloma narządami tułowia, co tłumaczy jej złożoną funkcję:

  • wewnętrzna powierzchnia żeber 8-10 i ściany brzucha
  • dwunastnica
  • żołądek
  • przełyk
  • woreczek żółciowy
  • przewody żółciowe (wątrobowy, woreczkowy i wspólny)
  • żyła główna dolna (vena cava inferior)
  • żyła wrotna (vena portae)
  • tętnica wątrobowa właściwa (arteria hepatica propria)
  • prawa nerka i nadnercze
  • zagięcie wątrobowe jelita grubego (lig. phrenicocolic)
  • inne połączenia z płucem prawym i opłucną, z sercem i osierdziem

Unerwienie wątroby:

  • współczulnie przez korzenie nerwowe Th7-Th10 (przez nerw trzewny większy i mniejszy)
  • splot trzewny (plexus celiacus)
  • nerw błędny (nervus vagus)
  • torebka wątroby (torebka Glissona) unerwiona jest przez nerw przeponowy (C3-C5)

Unaczynienie wątroby:

  • tętnica wątrobowa właściwa od pnia trzewnego (arteria hepatica propria)
  • żyła wrotna
  • żyła główna dolna
  • naczynia limfatyczne

Funkcje wątroby:

  • detoksykuje krew – m. in. z leków, używek, toksyn, przekształca toksyczny amoniak w mocznik
  • lipoliza – metabolizm kwasów tłuszczowych do koenzymu A
  • wytwarzanie ciał ketonowych z tłuszczu
  • lipogeneza – wytwarzanie tri glicerydów
  • glikogeneza i glikogenoliza
  • glukoneogeneza – synteza glukozy
  • produkcja białek z aminokwasów (albumina, globulina, fibrynogen, czynniki krzepnięcia, protrombina)
  • rozkład białek (np. estrogenów)
  • wytwarzanie mocznika
  • magazynowanie m. in. glikogenu, witaminy A, B12, C, D, K i żelaza
  • produkcja i wydzielanie żółci
  • synteza i przekształcanie cholesterolu
  • rozkład czerwonych krwinek
  • wytwarza heparynę
  • syntetyzuje insulinopodobny czynnik wzrostu IGF-1
  • przekształca węglowodany w glukozę
  • wytwarza ciepło w organizmie
  • pełni rolę krwiotwórczą u płodu do 6 tyg. Życia
  • bierze udział w regulacji kwasowo-zasadowej organizmu

Dobowy rytm narządów przewiduje maksymalną pracę wątroby w godzinach 1:00-3:00, a minimalna intensywność pracy przypada na godziny 13:00-15:00. No dobrze, to tyle tytułem wstępu…

Problemy wątroby mogą powstawać: zewnątrzwątrobowo (np. operacje, schorzenia sąsiednich narządów), wewnątrzwątrobowo (np. infekcje, zatrucia lekami), wady wrodzone (zespół Gilberta), ogólne przyczyny (np. wykonywany zawód, styl życia). Teraz zastanówmy się co z tego wynika. Postaram się połączyć tą wyliczankę w kilka przykładów w klinice, zatem dysfunkcje wątroby mogą powodować:

  • ból w okolicy łopatkowej, podłopatkowej na wysokości unerwienia (Th6-Th9), szczególnie po prawej stronie ciała, wynikający z podrażnienia krążków międzykręgowych lub żeber
  • ból prawego barku, który może być spowodowany przez podrażnienie nerwu przeponowego (n. phrenicus), zaopatrującego przeponę oraz torebkę Glissona otaczającą wątrobę. Staw barkowy to również strefa dermatomów C4-C5
  • ból w dole pleców, szczególnie po lewej stronie – zaburzenia w żyle lędźwiowej wstępującej (vena lumbale ascendens) nieparzystej (vena azygos)
  • wystąpienie zespołu górnego otworu klatki piersiowej (Thoracic Outlet Syndrom, TOS-info na mojej stronie), drętwienie rąk pojawiające się właśnie pomiędzy godziną 1:00 i 3:00
  • ból w prawym nadbrzuszu
  • ból odcinka szyjnego kręgosłupa – zaburzenia nerwu przeponowego lub kontr napięcie mięśni pochyłych (musculi scaleni) przy dysfunkcji przepony
  • cruralgia – ból uda i podudzia, szczególnie po stronie prawej
  • problemy z woreczkiem żółciowym – przy zaburzeniach syntezy estrogenów (u kobiet) może dojść do zagęszczenia żółci i kłopotów z jej dystrybucją
  • obrzęki kostek – związane z deficytem albumin, które wiążą wodę
  • występowanie na przemian senności i głębokiego zmęczenia z epizodów ”siły lwa” – przeciążenie wątroby spowodowane na przykład przez nadużywanie leków, używek
  • występowanie parestezji (drętwienia) w rękach i stopach – może być to przyczyną nagromadzenia amoniaku, który drażni układ nerwowy
  • pojawianie się różnego rodzaju zapaleń i infekcji – nie tylko układu ruchu
  • powstawanie zespołu Sudecka – utrudnienie leczenia
  • powstanie przykurczu Dupuytrena – problem rozcięgna dłoniowego

W związku z taką złożoną funkcją wątroby jej zaburzenia mogą spowodować wiele innych dolegliwości, np.:

  • pojawienie się hemoroidów i pajęczynki naczyń krwionośnych na odcinku lędźwiowym kręgosłupa – wzrost ciśnienia w żyle wrotnej i splocie Batsona, który zbiera krew żylną z kręgosłupa
  • powstawanie żylaków przełyku – powracająca krew żylna omija żyłę wrotną i wraca do serca przez naczynia przełyku
  • głowa meduzy – pajęczyna promieniście powiększonych naczyń krwionośnych wokół pępka – wzrost ciśnienia w żyle wrotnej
  • splenomegalia – powiększenie trzustki
  • obniżenie płodności – zaburzenia syntezy estrogenów
  • zaburzenia poziomu cholesterolu i cukru we krwi
  • katar, częste zapalenie zatok – resorpcję płynów z twarzoczaszki umożliwia wątroba, co może być utrudnione u osób nadużywających alkoholu
  • nietolerancję snu na prawym boku i częste pobudki w nocy, nie wysypianie się
  • pojawienie się nieprzyjemnego zapachu z ust – zwiększenie ilości acetonu w organizmie

Chciałbym zaznaczyć, że to tylko niektóre z przypadków, na które trzeba zwracać uwagę podczas pracy z Pacjentami. Istnieją jednak przypadki, kiedy praca z Pacjentem może okazać się niebezpieczna i mogą stać się przeciwwskazaniami do terapii. Należy tu wymienić:

  • żółtaczka
  • rak wątroby
  • wyniszczenie organizmu
  • marskość wątroby
  • splenomegalia
  • hepatomegalia
  • ostre zapalenie wątroby
  • niewyrównana niewydolność prawej komory serca
  • pojawienie się reakcji z autonomicznego układu nerwowego podczas terapii – dreszcze, poty, wymioty, chwilowa utrata świadomości, podwójne widzenie
  • guzy woreczka żółciowego lub wątroby
  • powiększone węzły chłonne pachowe lub szyjne
  • ciemne zabarwienie moczu, jasne zabarwienie stolca

Niektóre wskazania do terapii wątroby:

  • spadek odporności
  • zapalenie zatok
  • zmiany w metabolizmie wątroby
  • zatrzymanie żółci (cholestiasis, cholelithiasis)
  • stan po cholecystektomii
  • zapalenie woreczka żółciowego (cholecystitis)
  • bóle mięśniowo-szkieletowe (wymienione wyżej)
  • refluks żółciowy żołądka
  • stan po zapaleniach wątroby, adhezje
  • zaburzenia poziomu cholesterolu
  • operacje jamy brzusznej

 

Z ciekawostek chciałbym wspomnieć, że zaburzenia funkcjonowania wątroby mogą być jedną z najważniejszych przyczyn powstawania depresji. Co również ciekawe, istnieje związek wątroby z okiem i okolicą czołową po stronie prawej, jak również woreczka żółciowego z okiem i okolicą czołową po stronie lewej, oraz zależności organy-zęby – kły po obu stronach szczęki…

 

Źródła

Visceral Manipiulation In Osteopathy (Eric U. Hebgen)

Visceral Manipulation I (Jean-Pierre Barral, Pierre Mercier)

Visceral Manipulation II (Jean-Pierre Barral, Pierre Mercier)

Diagnoza różnicowa dla fizjoterapeutów (Catherine Cavallaro Goodman, Teresa E. Kelly Snyder)

Wikipedia

Foto: Atlas Nettera